poniedziałek, 14 lipca 2014

Genialna przyjaciółka - Elena Ferrante


Ty jesteś moją genialną przyjaciółką. Musisz być mądrzejsza od wszystkich. 
[s. 447]




"Genialna przyjaciółka" to pierwszy tom z cyklu trzech powieści opowiadających o niezwykłej przyjaźni dwóch kobiet. 


Kiedy Elena Greco dowiaduje się, że Lina Cerullo, jej najbliższa i najlepsza przyjaciółka z dzieciństwa, w wieku sześćdziesięciu kilku lat - dosłownie zniknęła bez śladu - postanawia na własną rękę znaleźć wytłumaczenie dla tego gestu. W tym celu decyduje się opowiedzieć historię ich przyjaźni sięgając przy tym do najgłębszych zakamarków swojej pamięci. Jej fascynująca i niezwykle szczegółowa opowieść, przenosi czytelnika do lat 50-tych ubiegłego wieku, na barwne przedmieścia Neapolu, do miejsca, gdzie wszystko się zaczęło... 

Pomyślałam, że Lila jak zwykle przesadza. W wieku sześćdziesięciu sześciu lat nie tylko postanowiła zniknąć, ale chce zatrzeć wszelkie ślady swojego istnienia. Ogarnął mnie gniew. Zobaczymy, kto tym razem wygra. Włączyłam komputer i zaczęłam spisywać naszą historię, wszystko, co mi zostało w pamięci. [Prolog, s. 18]

Po moim niezbyt udanym spotkaniu z literaturą włoską przy książce "Dzień dobry, kochanie" (moja recenzja: klik) długo się wahałam nad przystąpieniem do czytania "Genialnej przyjaciółki". Obawiałam się prostego stylu i płytkiej historii oraz tej przesadnej skromności w wykorzystywaniu wszelkich środków stylistycznych (jak to miało miejsce w przypadku ww. powieści). Jednakże - postanowiłam zaryzykować, tym bardziej, że blurb na okładce głosi, iż Elena Ferrante należy do grona najpoczytniejszych włoskich pisarek, prawa wydawnicze do jej powieści kupiło już kilkanaście krajów, a książki - wielokrotnie ekranizowane - zaskarbiły sobie wierną widownię i przysporzyły jej fanów na całym świecie. Ale - to nie wszystko. Skoro już jesteśmy przy autorce, to muszę koniecznie przyznać, że zafascynował mnie fakt mówiący o tym, że "Elena Ferrante" to tak naprawdę pseudonim artystyczny, którym posługuje się kobieta, która kimkolwiek jest, woli nie mówić o swoich książkach. Jest niewzruszenie przekonana, że powinny być samowystarczalne, nie potrzebują wprowadzenia czy objaśnień autora, a tym bardziej jego wizerunku - czyż to nie brzmi zachęcająco? Właśnie to zdanie, zawarte na tylnej stronie okładki skradło moje myśli doszczętnie i towarzyszyło mi podczas całej lektury tej pasjonującej powieści.

Czy zawsze musi robić to co ja, wcześniej i lepiej ode mnie? Zostawiać mnie z tylu, gdy gonię za nią albo deptać mi po piętach, żeby zaraz potem mnie przeskoczyć? [s. 191]

"Genialna przyjaciółka" jest niezwykłą, absorbującą i pełną rozmaitych znaczeń powieścią o przyjaźni, która rozpoczyna się w pierwszej klasie szkoły podstawowej. Mamy tutaj dwie pozornie różne od siebie osobowości, które rozumieją się lepiej niż komukolwiek mogłoby się to wydawać. Elena jest grzeczna, uczynna i ułożona, za to Lila jest impulsywna, zbuntowana i wzbudza we wszystkich powszechny autorytet - czego z kolei Elena jej zazdrości, a jednocześnie bardzo jej to imponuje. Mimo, że są przyjaciółkami na dobre i na złe to nie przestają ze sobą rywalizować, czy to na polu edukacji, czy relacji międzyludzkich. 

Wiedziałam - a może tylko miałam nadzieje - ze żadna forma nie będzie nigdy w stanie ograniczyć Lili, wcześniej czy później znowu ją rozbije. [s. 376]

Powieść Eleny Ferrante to  przede wszystkim opowieść o rodzinie i przyjaźni w czasie zmian i wszelkich wyzwań świata budzącego się do życia po wojnie. Czyniąc tło swojej historii w postaci tak brutalnych czasów dla realizacji marzeń oraz zdeterminowaniu przyszłości przez panujące w każdej dziedzinie życia różnice klasowe (gdzie status społeczny zależy właśnie od miejsca urodzenia) - autorka stworzyła pełen rozmachu obraz Neapolu, jako miasta od wczesnych lat 50-tych do wczesnych lat 60-tych. Kontrast dzielący biedę od bogactwa w głównej dzielnicy jest równie ważnym elementem co doskonale odzwierciedlony aspekt lingwistyczny (fakt tego, jak wielka różnica dzieliła poprawny język włoski od gwary powszechnej).

Ta mroczna, ale w pewnym sensie także optymistyczna opowieść mówiąca o świecie pełnym przemocy, zabobonów i ciemnoty ludzkiej, jest mimo wszystko głęboko zakotwiczona w kobiecej wrażliwości. De facto "Genialna przyjaciółka" to książka poruszająca kwestię pierwszej miłości i miłości tej prawdziwej oraz miejsca gdzie rodzi się czułość i wierność wobec tych których się kocha i którzy kochają nas, ale również nienawiści, prawa do zemsty, biedy i marzeń - wbrew nadziei. Książka o małych i wielkich dramatach składających się na historię życia, może trudnego i spowitego cierniami, ale przez to, że zachowującego pewną całość - wzbudzającego pewną nostalgię, czar i urok była dla mnie niezwykłą podróżą do świata, którego już nie ma, powojennego miasta pełnego kontrastów i ludzi, którzy z jednej strony fascynują, a  z drugiej budzą niechęć i pogardę. 

Niewątpliwie ta wysmakowana i dopracowana pod każdym względem powieść z klimatem, do którego przyczyniła się również osoba, która przełożyła tę książkę na język polski zasługuje na pełne brawa. Tłumaczenie jest wspaniałe, a w połączeniu z ręką autorki tworzy naprawdę zachwycające miejsce, przez co niemal mogłam zwizualizować sobie opisywane widoki, dźwięki i zapachy całego miasta oraz jego granic. Kreacje postaci również są dopracowane i głębokie - i co najważniejsze - ewoluują na kartach książki. 

Tę intrygująca opowieść o świecie, który odszedł wraz z nowymi czasami, a był obskurną rzeczywistością ludzi z Neapolu lat 50-tych - polecam wszystkim tym, którzy lubią przenieść się czasem w inny świat i poczuć klimat zamierzchłej ale prawdziwej rzeczywistości.


________________________________________________________________________________
Elena Ferrante, Genialna przyjaciółka, stron 480, Wydawnictwo Sonia Draga, 2014

Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Sonia Draga

Wyzwania:
Przeczytam tyle, ile mam wzrostu: +3,1 cm
Czytam Opasłe Tomiska: + 480 stron 
Pod hasłem: kropka
Czytamy powieści obyczajowe

35 komentarzy:

  1. Nie słyszałam o tej książce, ale chętnie ją poznam. Głównie ze względu na opis życia we Włoszech w latach 50. i 60., ale nie przeczę, że postawa autorki też mnie zaintrygowała. Mało kto dzisiaj nie chce błyszczeć w świetle reflektorów i podpisywać się pod bestsellerami.

    OdpowiedzUsuń
  2. Nie za bardzo interesuje mnie ten czas i te miejsce.

    OdpowiedzUsuń
  3. Ostatnimi czasy mogłabym czytać powieści obyczajowe na okrągło!
    Wydaje mi się interesującą lekturą!

    OdpowiedzUsuń
  4. Zaciekawiłaś mnie tą serią, mimo że dotąd o niej nie słyszałam. Lubię ciekawe historie i dobrze skonstruowanych bohaterów, więc z chęcią przeczytam również ten tekst, jeśli tylko wpadnie mi w ręce.

    OdpowiedzUsuń
  5. Brzmi interesująco. Rozejrzę się za nią ;)

    OdpowiedzUsuń
  6. Zaciekawiłaś mnie! Może jeśli mi się uda, to sięgnę po tę książkę. ;)

    OdpowiedzUsuń
  7. Zwróciłam na nią uwagę przeszukując zapowiedzi wydawnicze:) Jeśli będę mieć okazję, chętnie sięgnę, tym bardziej, że zainteresowało mnie spojrzenie na Neapol, jako miasto kontrastów :)

    OdpowiedzUsuń
  8. Sama nie wiem. Chyba nie jest to rodzaj literatury, który lubię najbardziej, aczkolwiek nie mówię nie. Może kiedyś wpadnie w moje ręce i przeczytam :)

    OdpowiedzUsuń
  9. Powieści o przyjaźnir zawsze znajdują u mnie uznanie. Z chęcią więc przeczytam.

    OdpowiedzUsuń
  10. Przyjaźń, losy dwóch kobiet i do tego w Neapolu na przestrzeni lat....chętnie przeczytam:)

    OdpowiedzUsuń
  11. Co prawda książka, jak i cała seria, nie wydają się być w moim typie, ale ten Neapol połowy XX wieku, niezwykle mnie intryguje ;)

    OdpowiedzUsuń
  12. Po tytule spodziewałam się raczej jakiejś młodzieżówki :) szkoda, że moja przyjaciółka nie tytułuje mnie per "genialna" ! :D

    OdpowiedzUsuń
  13. Piękna okładka, skusiłabym się ;) Co do fabuły, jakoś nie przemawia do mnie... Obecnie mam "ciśnienie" na inne książki ;)

    OdpowiedzUsuń
  14. Pierwszy raz słyszę o tej książce, ale już jestem zaciekawiona :)

    OdpowiedzUsuń
  15. Okładka jest cudowna i książka zapowiada się świetnie ;) Może uda mi się sięgnąć w wolnej chwili.
    Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
  16. Lubię tego typu książki, poza tym historii o przyjaźni nigdy dość. :) Chętnie przeczytam.

    OdpowiedzUsuń
  17. Może kiedyś sięgnę, ale na pewno nie będę jej specjalnie poszukiwać ;)

    OdpowiedzUsuń
  18. Zawsze wynajdziesz coś interesującego:)

    OdpowiedzUsuń
  19. Przekonałaś mnie do tej pozycji :)
    Pozdrawiam,
    Natalia :)

    OdpowiedzUsuń
  20. Zastanawiałam się czy czasami jej sobie nie sprezentować, ale teraz już wiem, ze na pewno to zrobię ;d

    OdpowiedzUsuń
  21. O jej! Ale mnie zachęciłaś! Już po okładce wiedziałam, że to będzie świetna książka. A jeśli w fabule pojawia się przyjaźń kobiet i tajemnice oraz ich odkrywanie, to jestem kupiona! Zapisuję tytuł :)

    OdpowiedzUsuń
  22. To może być całkiem fajna pozycja na lato. Przeczytam z wielką przyjemnością.

    OdpowiedzUsuń
  23. Bardzo interesująca książka. Co prawda niespecjalnie przepadam za włoską literaturą, ale chyba się skuszę :)

    OdpowiedzUsuń
  24. Ja też jestem kupiona w całości:) Uwielbiam klimat dawnych lat, uwielbiam odkrywać nieznaną już rzeczywistość,uwielbiam poznawać obce już zwyczaje. Tak, tak, tak!:)

    OdpowiedzUsuń
  25. Włoska autorka... Brr. Jak dotąd wszyscy włoscy autorzy i autorki... (no dobra, nie licząc pani Troisi) byli nieznośnie uciążliwi z tymi swoimi miernymi książkami i zdążyłam się do nich zrazić, ale... Z drugiej strony "Genialna przyjaciółka" zaciekawiła mnie już podczas zapowiedzi, a skoro twoja recenzja jest tak pozytywna... Ach, taki dylemat! :D
    Pozdrawiam,
    Sherry

    OdpowiedzUsuń
  26. Ja także nie słyszałam jeszcze o autorce, ale po przeczytaniu Twojej recenzji bardzo chętnie ją poznam :) Lubię, gdy książka ma swój klimat i potrafi przenieść nas w inne miejsce i czas :)

    OdpowiedzUsuń
  27. Seria... No cóż pewnie i tak przeczytam, gdyż zapowiada się interesująco :P

    OdpowiedzUsuń
  28. "Niewątpliwie ta wysmakowana i dopracowana pod każdym względem powieść z klimatem" - to mi wystarczy - muszę ją przeczytać :D

    OdpowiedzUsuń
  29. Jeszcze nie czytałam książki, która opowiada głównie o przyjaźni. Zainteresowało mnie szczególnie historyczne tło.

    OdpowiedzUsuń
  30. Nigdy o niej nie słyszałam, ale ty bardzo mnie zaciekawiłaś :)

    OdpowiedzUsuń
  31. Ciekawa książka, kiedyś po nią sięgnę.

    OdpowiedzUsuń
  32. Napisałaś ciekawą recenzję :) Ja właśnie wczoraj ją skończyłam , będąc przekonana że nawet jeśli zostały mi 2 strony do końca to się w końcu dowiem, czemu Lili zniknęła, a tu nic!
    Nie wiem, czy chcę czytać kolejne części. Trochę czego innego spodziewałam się po tej książce; sądziłam, że będą barwne opisy Italii, a tu 9/1- książki to opisy szkoły i kto co dostał! Aczkolwiek postacie autorka moim zdaniem rozwinęła całkiem nieźle.

    OdpowiedzUsuń
  33. Polecam rowniez 3 kolejne ksiazki z serii.

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję za Twoje odwiedziny. Będzie mi bardzo miło, jeżeli swoją obecność potwierdzisz pozostawionym komentarzem ;)

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...